تجربی

مخمصه های نیم روز،مایا درن،1943،امریکا

تجربی
محسن قادری

منطقا باید همه فیلم هایی که « تجربه می کنند» و در حوزه ای مشخص چون حوزه های روایی، تصویرگری، صوتی، دیداری وهمانند آنها تجربه می آفرینند را با این تعبیرمشخص نمود.با چنین برداشتی است که می توان نظریه ژان میتری درکتابش «سینمای تجربی»(1974) را درک کرد آنجا که تاریخ سینمای تجربی را بیش از هرچیز تاریخ جنبش های بزرگ هنری سینمای خاموش اروپایی می خواند.

اما امروزه این عبارت کم و بیش به گونه انحصاری مشخص کننده آن دسته ازفیلم هایی است که همه یا بخشی از معیار های زیر(درکتاب «ستایش سینمای تجربی»،1979،نوشته دومنیک نوگه، نویسنده فرانسوی) را درخود دارند:

- فیلم هایی که به راه و روندی صنعتی ساخته نشده اند.

- فیلم هایی که درچرخه تجاری پخش نشده اند (اما احتمالا در چرخه ها و محافل دیگر چرا).

- فیلم هایی که درپی پخش یا ضرورتا سودآوری نیستند.

- فیلم هایی که عمدتا غیر روایی اند.

- فیلم هایی که در پی پرسش گری و شالوده شکنی اند یا بازنمایی فیگوراتیو را به کلی کنار می نهند.

این اصطلاح با وجود ناهمخوانی های بنیانی اش (فیلم هایی که این اصطلاح برآنها دلالت دارد بیش ترخود را آثار هنری می دانند تا تجربه گری ها) جای بسیاری از نام گذاری های پیش ازخود چون سینمای ناب، سینمای کامل، سینمای مطلق، سینمای تجریدی، سینمای حاشیه ای، فیلم توقیفی، فیلم سروده،و همانند آنها را گرفته است.از این میان تنها دوتعبیرتا امروز پا به پای« سینمای تجربی» کاربرد داشته اند:سینمای مستقل( که اشاره به نظام تولید حاشیه ای دارد) وunderground (سینمای « زیرزمینی») که گاه تنها برای مکتب نیویورکی سال های 1960 کاربرد می یابد.

فارسی: آزمایشی،آزمایش گری، تجربی،سینمای تجربی

French: Expérimental, Cinéma Expérimental.

English: Experimental, Experimental Film.

واژه های همپیوند

آوانگارد

با نگاه به « فرهنگ نظری وانتقادی سینما» نوشته ژک اومون ومیشل مری،انتشارات ناتان،پاریس،2001