آینده گرایی روس

طرح جلد الکساندر رودچنکو برای سروده لیریک

«پرو اتو» (1923) اثر ولادیمیر مایاکوفسکی

آینده گرایی روس

بامشاد پورولی

هنر روس آغاز سده بیستم با آوانگارد آینده گرایانه ای (1) برجستگی می یابد که در روسیه نام «کوبو فوتوریسم» (آینده گرایی مکعبی) به خود گرفته بود.در سال 1915،این جنبش دوشاخه می شود: از یک سو سوپره ماتیسم که آغازگر آن کازیمیر ماله ویچ است و از سوی دیگر ساختارگرایی است که ولادیمیر تاتلین معرف آن است.از جنبش اخیر- که مهم ترین آن در روسیه پیش از انقلاب است- در سال 1922 پرودوکتیویسم (تولید گرایی) زاده می شود.این جنبش،بر همه پهنه ها اثر می گذارد: معماری که درآن ولادیمیر تاتلین برجستگی می یابد، نقاشی با چهره ای چون ال لیسیتزکی، تئاتر با کارهای وزولد میرهولد وهمچنین طراحی حروف و فوتومونتاژ که درآن آلکسیس گانز والکساندر رودچنکو نمود می یابند. هنرمند اخیر بر روی میان نویس ها و پوسترهای فیلم های ورتوف کار می کند. هدف، وارد ساختن هنر به پهنه زندگی است.

ولادیمیر مایاکوفسکی چهره برجسته این جنبش است. ورتوف پس از مرگ شاعرچنین می نویسد: « من به مایاکوفسکی بی هیچ درنگ و تردیدی به محض آنکه نخستین بار کتابش را خواندم علاقمند شدم. این کتاب ' ساده مثل یک ماغ ' (2) نام داشت. » در مجله الکسیس گانز با نام «کینوفوت» Kinophot است که « ما »، نخستین مانیفست کینوک ها در سال 1922 به چاپ می رسد. فیلم ساز در این مانیفست برمفهومی نزدیک به ساختارگرایی تاکید دارد : « زنده باد هندسه مکانیک، مسابقه نقطه ها،خط ها، سطوح، حجم ها.» یک متن بنیادی دیگر - « انقلاب کینوک ها» - در سال 1923 در لف (3) مجله جبهه چپ هنر به مدیریت ولادیمیر مایاکوفسکی و اوسیپ بریک انتشارمی یابد. وابستگی ورتوف به جریان های هنری در واقع بر ورود او به سینما پیشی می گیرند.

پانویس

1. آینده گرایی نخستین جنبش آوانگارد سده بیستم در فرانسه به کوشش نویسنده ایتالیایی فیلیپو تومازو مارینتی پدید می آید که مانیفست اش را در صفحه نخست فیگارو به تاریخ 20 فوریه 1909 انتشار می دهد. نویسنده در این مانیفست به جنبش گسترده ای برای ستیز با هنر گذشته فراخوان می دهد اما کوبیسم را نیز برنمی تاید. آوانگارد روس با برگزیدن نام «کوبو فوتوریسم» در پی آن است تا آمیزه ای میان این دو جنبش پیدید آورد. این آوانگارد که دراصل غیر سیاسی است به انقلاب اکتبر وابستگی فراوان می یابد تا استنباط خود از هنر را به موفقیت برساند.

2.زیگا ورتوف،« درباره مایاکوفسکی»، « مقالات،یادداشت ها،طرح ها»، درمجموعه«10/18»، اتحاد عمومی ناشران، 1972.

3. دو محفل برگرد این مجله به شناسایی می رسد : از 1923 تا 1925 با عنوان «لف»، و از 1927 تا 1928 با عنوان «نووی لف» (لف نو).

بامشاد پور ولی دانشجوی دکترای سینما وکارشناس «مقاله فیلم شده» است. پورولی نویسنده کتاب « کریس مارکر » (انتشارات کایه دوسینما - CNDP،2003)، « گدار نُه صفر، فیلم های سال های 1990 ژان لوک گدار » (انتشارات سه گیه-آرشیمبو،2006)، و « وونگ کار-وای،مدرنیته یک سینماگر آسیایی» (انتشارات آماندیه-آرشیمبو،2007) است.